Εικόνα του σώματος είναι η εσωτερική αναπαράσταση που έχει ο καθένας μας για την εξωτερική του εμφάνιση. H εικόνα αυτή, ασυνείδητη σε μεγάλο βαθμό, επηρεάζει σημαντικά την αυτοπεποίθησή μας σε όλους τους τομείς της ζωής, την ομαλή ταύτιση με το φύλο ειδικά στην εφηβεία και την μετέπειτα σεξουαλική συμπεριφορά, καθώς και την διατροφική συμπεριφορά.
«ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΟΣ» Ή «ΕΡΩΤΕΥΜΕΝΟΣ» ΜΕ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΜΟΥ;
Η ψυχολογική έννοια του Ναρκισσισμού αφορά ακριβώς στα προβλήματα που απορρέουν από μία “λανθασμένη” εκτίμηση της εικόνας του εαυτού, σε μια γκάμα που εκτείνεται από βασανιστικά αισθήματα κατωτερότητας έως μη ρεαλιστικές ιδέες παντοδυναμίας και “μεγαλείου”.
To πρώτο πράγμα που συνειρμικά συνδέουμε στο μυαλό μας με το Ναρκισσισμό είναι ο καθρέφτης ως αντικείμενο, το οποίο ασκεί στον άνθρωπο μια ιδιαίτερη έλξη. Ο
πρώτος καθρέφτης, σύμφωνα με την ψυχανάλυση, είναι το βλέμμα της μητέρας, που αντικατοπτρίζει τα συναισθήματά της για το παιδί της. Αυτή η πρωταρχική σχέση παίζει σημαντικό ρόλο στο να αναπτύξει το παιδί θετική εικόνα του εαυτού του. Η ανάπτυξη αυτής της εικόνας περνάει από στάδια κι επιρροές, όπως είναι το σχολείο, οι
συνομήλικοι, το ενδιαφέρον από το αντίθετο φύλο στην εφηβεία κλπ. Η εμπειρία του καθρέφτη, είτε ως πραγματικό αντικείμενο είτε ως “μάτια των άλλων”, σχετίζεται με την “ανακάλυψη της πραγματικότητας”, με την σύγκριση και την διαφοροποίηση μας από τους άλλους. Πόση είναι, λοιπόν, η απόσταση του “ικανοποιημένος με την εικόνα μου ”από το “ερωτευμένος με την εικόνα μου” μπροστά σε αυτό το καθρέφτισμα;

ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΜΟΣ VS ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ
Ας θυμηθούμε τον μύθο του Νάρκισσου, του ωραίου νέου από την Βοιωτία, γιού της νύμφης Λειριώπης και του ποταμού Κηφισού, ο οποίος θαυμάζοντας το όμορφο
του πρόσωπο και την άριστη σωματική του διάπλαση στα νερά ενός ποταμού, ερωτεύτηκε το είδωλο του κι αγνόησε τον έρωτα της νύμφης Ηχούς. Το τέλος του ήταν θλι-
βερό: άλλοι λένε πως πέθανε από μαρασμό εκστατικά μαγεμένος από το είδωλο του και μην μπορώντας να το έχει κι άλλοι πως πνίγηκε στην προσπάθεια του να το αγγίξει. Σημασία έχει ότι ερωτεύτηκε την αντανάκλαση της εξιδανικευμένης εξωτερικής του εικόνας, αγνοώντας τον ίδιο τον βαθύτερο του εαυτό, την ίδια του την “ιστορία”.
Δανειζόμενη η επιστήμη της Ψυχολογίας τον μύθο του Νάρκισσου ως σύμβολο, μας περιγράφει τα χαρακτηριστικά της ναρκισσιστικής προσωπικότητας, όπως διαμορφώνονται στην διάρκεια της διαπαιδαγώγησης ενός νέου ανθρώπου κι εκδηλώνονται στην ενήλικη ζωή σε όλο τους το μέγεθος. Ας αναφέρουμε κάποια από αυτά:
-Eύθραυστη αυτοεκτίμηση, που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τους άλλους. Υπερευαισθησία στην κριτική. Αισθήματα υπεροψίας και δύναμης εναλλάσσονται εύκολα κι απρόβλεπτα με αισθήματα κατωτερότητας και φόβο αποτυχίας.
-Η υπέρμετρη ενασχόληση με την εικόνα του εαυτού δεν αφήνει χώρο και χρόνο για ουσιαστική ενασχόληση με τους άλλους.
Επιφανειακές διαπροσωπικές σχέσεις μέσα στις οποίες το άτομο επιδιώκει να θαυμάζεται ή να ικανοποιεί δικές του ανάγκες. Μειωμένη ικανότητα να νιώθει τα συναισθήματα και τις ανάγκες των άλλων.
-Αναπτύσσει ανταγωνιστικά συναισθήματα, ενώ συχνά πιστεύει ότι οι άλλοι τον ζηλεύουν. Νιώθει ότι απειλείται μπροστά στην επιτυχία των άλλων.
-Κάτω από το προσωπείο ενός γεμάτου αυτοπεποίθηση ατόμου κρύβεται θυμός, κατάθλιψη, απομονωτική διάθεση, αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές όπως κατάχρηση ουσιών, βουλιμία, νευρική ανορεξία κλπ. Το σώμα αντιμετωπίζεται ως “εχθρός” γιατί η εικόνα του δεν είναι ποτέ αρκετά ικανοποιητική.
-Το φαίνεσθαι βρίσκεται ψηλά στο σύστημα των προσωπικών αξιών. Συχνή επιλογή επαγγελμάτων που επιτρέπουν στο άτομο να είναι στο κέντρο της προσοχής.

ΣΜΙΛΕΥΟΝΤΑΣ ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΨΥΧΗ
Ας έρθουμε όμως στο θέμα του Χορού, ως Τέχνη κι ως μέσο διαπαιδαγώγησης των παιδιών και ιδιαίτερα των κοριτσιών, που στην Ελλάδα αποτελούν την συντριπτική
πλειοψηφία που μαθητεύει σε σχολές χορού και στην επιρροή που έχει στην διαμόρφωση της εικόνας του Σώματος και κατ’ επέκταση της εικόνας του Εαυτού.
Δεν είναι σύμπτωση ότι το μάθημα του χορού γίνεται μπροστά σε έναν καθρέφτη. Ο καθρέφτης χρησιμεύει ως εργαλείο για την σωστή εκμάθηση της τεχνικής, για να
μπορεί να ελέγχει ο καθένας την ορθότητα των κινήσεών του συγκρίνοντας τον εαυτό του με τον δάσκαλο, αλλά και με τα μέλη της ομάδας. Σε αυτήν όμως την διαδικασία τόσο στην παιδική ηλικία κι ακόμη πιο έντονα στην εφηβεία, σε ασυνείδητο επίπεδο, υποβόσκει ένα μεγάλο πεδίο ανοιχτών ψυχολογικών θεμάτων με αφορμή το
Σώμα, στα οποία ο ίδιος ο Χορός αλλά και ο δάσκαλος χορού ως παιδαγωγός παίζουν σημαντικό ρόλο. Τα περισσότερα παιδιά στο μάθημα χορού, δεν έρχονται για να
γίνουν χορευτές, αλλά για να νιώσουν το βίωμα του Χορού, το οποίο βασίζεται στο Σώμα ως μέσο έκφρασης της Ψυχής και του Νού. Αυτός είναι ο απώτερος σκοπός του Χορού. Ο χορός αντιμετωπίζει το Σώμα ως εικαστικό όργανο – αυτό σημαίνει ότι προτρέπει τον χορευτή να διατηρεί το σώμα του στην καλύτερη δυνατή φυσική κατάσταση, αναζητώντας παράλληλα την ευεξία. Μέσα από τον χορό μαθαίνει να αναγνωρίζει και να σέβεται τις πραγματικές ανάγκες του σώματος του, να επιβραβεύει ο ίδιος την προσπάθεια του, να διευρύνει τις δυνατότητες του και εντέλει να αποδέχεται και να φέρεται με αγάπη στο Σώμα, ως οίκο της Ψυχής. Της δικής του Ψυχής που στην κατάσταση του Χορού την νιώθει παρούσα και μοναδική κι είναι αυτή που τον κάνει να ξεχωρίζει από όλους του άλλους.

Ο Χορός είναι ανάγκη και δικαίωμα κάθε ανθρώπου σε κάθε ηλικία, πράγμα που αποδέχονται όλα τα είδη χορού που ξεκινούν από τον λαό. Κάθε είδος χορού παρέχει κι ένα ιδανικό πρότυπο, που συγκεντρώνει τις απαραίτητες προϋποθέσεις για να γίνει κάποιος καλός χορευτής. Θεωρώ ότι κάποια είδη χορού επενδύουν υπερβολική αξία στην επίτευξη ενός λεπτού σώματος με συγκεκριμένες αναλογίες. Έτσι υπάρχει πιθανότητα μία νεαρή χορεύτρια να μοχθεί για κάτι ανέφικτο, να νιώθει τεράστια ψυχολογική πίεση σε μια υπερενασχόληση με την εικόνα του σώματος και την διατροφή, κατάσταση που ειδικά στην εφηβεία χρήζει ιδιαίτερης προσοχής. Επιπλέον απομακρύνεται από το πραγματικό νόημα του Χορού και χάνει την ευκαιρία να μάθει να συνεργάζεται , να αναπτύξει συναισθήματα αλληλεγγύης και διάθεση συνεργασίας με άλλα κορίτσια – με άλλες γυναίκες αργότερα στην ενήλικη ζωή -, καθώς κάθε κοπέλα που φαίνεται στον καθρέφτη λεπτότερη, ομορφότερη κι αργότερα νεότερη δεν μπορεί να είναι φίλη. Στις επαγγελματικές σχολές χορού τα κρούσματα νευρικής ανορεξίας και βουλιμίας είναι πολλαπλάσια σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Συχνά εμφανίζεται η λεγόμενη “Αθλητική Τριάδα”, κλινική κατάσταση η οποία περιλαμβάνει ταυτόχρονα συμπτώματα διατροφικών διαταραχών, αμηνόρροιας και οστεοπόρωσης. Είναι θλιβερό αυτή η υψηλή Τέχνη, ο Χορός, παραποιούμενος ως προς το βαθύτερο του νόημα να οδηγεί σε τέτοια αποτελέσματα.
Το ερώτημα τελικά είναι, πόσο μεγάλος χορευτής μπορεί να είναι κάποιος, όταν ο συναισθηματικός του κόσμος κυριαρχείται από τέτοιου τύπου συναισθήματα και το μυαλό του είναι γεμάτο ψυχοφθόρες σκέψεις; Επάνω στην σκηνή ο καθένας δεν μπορεί να είναι κάτι άλλο από αυτό που αληθινά είναι ως Σώμα, Ψυχή και Πνεύμα σε μία αδιάσπαστη ολότητα. Αυτό συμβαίνει είτε το θέλουμε είτε όχι και σύμφωνα με αυτό εκπέμπει ο καθένας μας το προσωπικό του Φώς.

ΧΟΡΕΥΩ = ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΩ
Μήπως ξεχάσαμε την πρώτη, αρχική ανάγκη που εξέφρασε η ύπαρξη του Χορού σε όλες τις εποχές και τους λαούς; Δεν είναι άλλη από την εξέλιξη και την ολοκλήρωση του ανθρώπου σε σωματικό, συναισθηματικό, πνευματικό και κοινωνικό επίπεδο, ένας δρόμος αυτογνωσίας, αυτοθεραπείας κι επικοινωνίας με το Θείο. Ύστερα ήρθε η ανάγκη της Τέχνης με την έννοια της αισθητικής, που ωστόσο κι αυτή δεν προϋποθέτει όλα τα προηγούμενα;
Ας θυμηθούμε πως ο χορός, ως ανθρωπολογικό φαινόμενο, είναι σύμφυτος στον άνθρωπο και υπήρξε σε όλες τις εποχές και τους πολιτισμούς απαραίτητο μέσο έκφρασης του, πολύ πριν υπάρξουν οι σύγχρονες τεχνικές χορού. Αποτελούσε πάντα μορφή τέχνης, ακόμη κι όταν δεν το επιδίωκε, πολύ πριν ορίσουν οι θεωρητικοί της τέχνης, το τί είναι Τέχνη.
Το καθρέφτισμα στα νερά της σύγχρονης κοινωνίας είναι παραπλανητικό και χαρακτηρίζεται από πρότυπα σεξιστικά, επιδειξιομανία, ομορφιά και νεότητα με κάθε κόστος, σύντομη αναγνωρισιμότητα, κλπ. Ο Χορός, ως αντίβαρο, υπάρχει για να μας δίνει χαρά, για να μας κάνει να αγαπήσουμε τον εαυτό μας, όχι “αυτοερωτικά” αλλά ως μία προϋπόθεση για να κατανοήσουμε και να αγαπήσουμε τους άλλους και να μπορούμε να ζήσουμε αρμονικά μαζί τους. Αυτοί θα μπορούσαν να είναι κάποιοι από τους παιδαγωγικούς στόχους για τα παιδιά που έρχονται στις σχολές χορού, όχι μόνο για να μάθουν τεχνικές χορού αλλά για να εξελιχθούν σε ανθρώπους με όσο γίνεται περισσότερες δυνατότητες ευτυχίας. Στην επίτευξη μιας καλής ζωής, ιδιαίτερα στα νέα κορίτσια, μελλοντικές γυναίκες, μητέρες, συμβάλλει σίγουρα μια μαθητεία πάνω στο Σώμα ως σύμβολο υγείας, ευεξίας, χαράς, χωρίς ενοχικά σύνδρομα αλλά ως κάτι που έχει μεγάλη αξία, γιατί πάνω από όλα το Σώμα μπορεί εν δυνάμει να δημιουργήσει Ζωή και Τέχνη, να δώσει και να πάρει αγάπη και σεβασμό κι όχι μόνο θαυμασμό.

ΚΑΝΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ