Σύμφωνα με ανακοίνωση της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου, τρεις εμβληματικοί χώροι στη Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου θα είναι ανοικτοί για το κοινό, με ελεύθερη είσοδο, τον Αύγουστο.
Πιο συγκεκριμένα, οι χώροι αυτοί είναι το Τζαμί του Σουλεϊμάν, στην κορυφή της οδού Σωκράτους (Ορφέως & Παναιτίου), η Οικία Τζεμ στην Οδό Ιπποτών, και ο Ξενώνας της Αγίας Αικατερίνης (κοντά στον Αγ. Παντελεήμονα).
Τζαμί του Σουλεϊμάν στη συμβολή των οδών Ορφέως και Παναιτίου.
Εντός του επιβλητικού τεμένους του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπή, που στα χρόνια της τουρκοκρατίας βρισκόταν στη συνοικία “Σουλεϊμανιέ”, στο βόρειο άκρο του ιστορικού οικισμού, σώζεται το ανακαινισμένο, το 1808, ομώνυμο τζαμί, που σύμφωνα με την παράδοση κτίστηκε τον 16ο αι., αμέσως μετά την κατάκτηση της πόλης της Ρόδου από τους Οθωμανούς, το 1522.
Το τέμενος περιελάμβανε το τζαμί, συσσίτιο, ιεροσπουδαστήριο, την περίφημη βιβλιοθήκη Αχμέτ Χαφούζ, κτισμένη το 1794, και τον πύργο του Ρολογιού, κατασκευασμένο το 1852 πάνω στον ερειπωμένο πύργο του Κολλάκιου, γνωστό από την περίοδο της ιπποτοκρατίας ως πύργο της Guardia.
Το κτίριο του τζαμιού αποτελείται από τρεις τετράγωνους σε κάτοψη χώρους, διατεταμένους σε σχήμα Τ, που στεγάζονται με τρούλους, από τους οποίους ο κεντρικός είναι και ο πιο ψηλός. Μεταξύ του κεντρικού και του δυτικού τρούλου, υψώνεται ο μιναρές, ο οποίος διαθέτει δύο μπαλκόνια.
Η είσοδος στο κτίριο του τζαμιού γίνεται από τη βόρεια πλευρά, διαμέσου δύο διαδοχικών προστώων. Στον χώρο της αυλής βρίσκεται οκτάπλευρη κρήνη καθαρμού που καλύπτεται επίσης με θόλο, υποβασταζόμενο από ισάριθμους κίονες.
Εντυπωσιάζουν η συμμετρία στις όψεις του τζαμιού και η διάρθρωση στο εσωτερικό του, με τα ξύλινα στοιχεία των εξωστών και του άμβωνα, τα γραπτά και ανάγλυφα διακοσμητικά μοτίβα στην κόγχη προσευχής, τα παράθυρα και τους θόλους, τα χρωματιστά υαλοστάσια, τους πολυελαίους και τα πολύχρωμα χαλιά στα δάπεδα.
Από σήμερα 4 Αυγούστου 2025 και μέχρι το τέλος του μήνα, το τέμενος του Σουλεϊμάν θα είναι επισκέψιμο κάθε Δευτέρα και Πέμπτη από τις 09:00 ως τις 13:00.
Είσοδος ελεύθερη
Οικία Τζεμ
Το σπίτι του Τζεμ ή Τζιτζίμ, στην οδό Ιπποτών, στη μεσαιωνική πόλη της Ρόδου, είναι ένα από τα σημαντικότερα κτίρια της περιόδου της ύστερης ιπποτοκρατίας στον οικισμό. Σ’ αυτό φιλοξενήθηκε από τον μεγάλο μάγιστρο d’ Aubusson, ο δευτερότοκος γιος του σουλτάνου Μεχμέτ του Πορθητή, Τζεμ, το καλοκαίρι του 1482, μετά την αποτυχημένη απόπειρα εκθρόνισης του αδερφού του Βαγιαζήτ.
Το συγκρότημα απλωνόταν σε δύο τμήματα πάνω από θολωτό δρομάκι κάθετο της ιστορικής οδού Ιπποτών που επικοινωνούσαν λειτουργικά μεταξύ τους. Πλήγηκε σημαντικά από την πολιορκία του Μωάμεθ, το 1480 και από τον σεισμό του 1481, και ανακατασκευάστηκε στα 1514, όπως μαρτυρούσε η επιγραφή που ήταν πλήρως ορατή μέχρι τις αρχές του περασμένου αιώνα, στο υπέρθυρο της αναγεννησιακής πόρτας εισόδου που οδηγεί στην αυλή του. Ο όροφος ανακατασκευάστηκε πλήρως κατά την περίοδο της ιταλοκρατίας, καθώς πλήγηκε από την έκρηξη της οθωμανικής πυριτιδαποθήκης στην εκκλησία του Αγ. Ιωάννη, στη σημερινή οδό Παναιτίου, το 1856, και τον σεισμό που ακολούθησε το 1863.
Στους ανεσκαμμένους θόλους του ισογείου μπορεί κανείς να δει κατάλοιπα των οικοδομικών φάσεων του κτιρίου, αλλά και του πολεοδομικού ιστού της πόλης, μεταξύ αυτών και της ρωμαϊκής πομπικής οδού Ρ 31 που ξεκινούσε από το ρωμαϊκό τετράπυλο, στους σημερινούς κήπους της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, συνέχιζε κάτω από τις οικίες Τζεμ, Villaragut και Operti, και κινούνταν στον άξονα της σημερινής Αγ. Φανουρίου.
Στο ισόγειο και τον όροφο του κτιρίου φιλοξενείται σήμερα το ανεκτίμητο σε αρχαιολογική και ιστορική αξία, ιταλικό φωτογραφικό αρχείο, αλλά και το σύγχρονο φωτογραφικό αρχείο της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας Δωδεκανήσου.
Ώρες επίσκεψης: κάθε Κυριακή 12:30-15:00 μέχρι τις 31 Οκτωβρίου 2025.
Είσοδος ελεύθερη
Ξενώνας Αγ. Αικατερίνης στην οδό Θησέως.
Το μνημείο είναι ανοικτό τις Κυριακές 12:00- 15:00, με ελεύθερη είσοδο ως τη λήξη του θερινού ωραρίου, στις 31 Οκτωβρίου 2025.
Ο ξενώνας κτίστηκε το 1391-92, στα χρόνια του Μεγ. Μαγίστρου Heredia, από τον Ιταλό Domenico d’Allemagna, αμιράλη του Τάγματος των Ιωαννιτών Ιπποτών. Ο ιδρυτής του υπήρξε επιφανής προσωπικότητα που διέθετε ισχυρά οικονομικά μέσα. Στο ιδρυτικό του συμβόλαιο, του έτους 1391, αναγράφεται ότι ιδρύθηκε “στο βούργο της Ρόδου, κοντά στα τείχη και στην πύλη που οδηγούσε στο μώλο και ήταν, ήδη από το 1465, γνωστή ως πύλη της Αγ. Αικατερίνης”.
Η θέση του κτιρίου ήταν περίοπτη, αφού προβάλλεται στον άξονα της εμπορικής “πλατείας”, όπου τοποθετήθηκαν και τα οικόσημα του 1516. Ο ξενώνας, που προοριζόταν μόνο για διακεκριμένους επισκέπτες της Ρόδου, χρησιμοποιείται ήδη από το 1394-95, οπότε περιγράφεται από τον ταξιδιώτη Νiccoló de Martoni ως “ωραίος και λαμπρός, με πολλά και όμορφα δωμάτια με πολλά και ακριβά κρεβάτια”.
Το κτίριο καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς κατά την πολιορκία του 1480 και το σεισμό του 1481. Η ανοικοδόμησή του ολοκληρώθηκε από τον Costanzo Operti το 1516, την εποχή του Μεγάλου Μαγίστρου Fabrizio del Carretto, όπως μαρτυρούν τα οικόσημα στην πρόσοψη. Κατά τους συμμαχικούς βομβαρδισμούς, το 1944, κατέρρευσε το ανατολικό τμήμα, μαζί με πολλά άλλα οικοδομήματα της εβραϊκής συνοικίας.
Τα χρόνια που ακολούθησαν τις καταστροφές του πολέμου, το κτίριο ορθωνόταν ταλαιπωρημένο σε μια ερειπωμένη γειτονιά. Άποροι καταληψίες, μετανάστες από τα γύρω νησιά, το κατοίκησαν σε υποβαθμισμένες συνθήκες μέχρι το 1986. Τότε ξεκίνησε και η αποκατάστασή του, οι εργασίες της οποίας βραβεύτηκαν από την Europa Nostra το 1997.
Έκτοτε λειτουργεί ως μουσειακός χώρος, ενώ έχει φιλοξενήσει τα εκπαιδευτικά προγράμματα της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου και διαλέξεις αρχαιολογικού ενδιαφέροντος. Τρεις θόλοι του ισογείου, με είσοδο επί της οδού Πινδάρου, έχουν παραχωρηθεί στην Παιδική Πινακοθήκη της Ελλάδας.
