Η συνάντηση αυτή αποτελεί συνέχεια της κοινής πορείας που διαμορφώθηκε μέσα από το 3ο Πανελλήνιο Forum Πολιτιστικών Φορέων, το οποίο πραγματοποιήθηκε στο Αίγιο από 2 έως 5 Οκτωβρίου 2025, με τη συμμετοχή δεκάδων Ομοσπονδιών, Ενώσεων, πολιτιστικών συλλόγων, πανεπιστημιακών εκπροσώπων και φορέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Το Forum του Αιγίου ανέδειξε τον πολιτισμό ως μοχλό βιώσιμης τοπικής ανάπτυξης, κοινωνικής συνοχής, εθελοντισμού και εξωστρέφειας, ενώ επιβεβαίωσε την ανάγκη δημιουργίας ενός σταθερού πανελλαδικού δικτύου συνεργασίας μεταξύ των πολιτιστικών φορέων της χώρας.

Με αφετηρία αυτή τη δυναμική, η Ρόδος αναλαμβάνει να φιλοξενήσει έναν ουσιαστικό και τεκμηριωμένο προσυνεδριακό διάλογο με επίκεντρο τη σχέση Πολιτισμού και Τουρισμού στις ελληνικές Περιφέρειες, με τη στήριξη και τη συνδιοργάνωση του Δήμου Ρόδου και της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου.

«Πολιτισμός και Τουρισμός: Συνδιαμόρφωση, Βιωσιμότητα και Τοπική Ανάπτυξη»

Το Rhodes Pre-Forum 2026 επιδιώκει να εξετάσει σε βάθος:

• τον ρόλο του πολιτισμού στη διαμόρφωση της σύγχρονης τουριστικής ταυτότητας των τόπων,
• τη συμβολή του τουρισμού στη διατήρηση, ανάδειξη και χρηματοδότηση της πολιτιστικής δραστηριότητας,
• τις θετικές και αρνητικές επιπτώσεις της τουριστικής ανάπτυξης στις τοπικές κοινωνίες,
• τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς σε περιοχές υψηλής επισκεψιμότητας,
• τη σημασία του εθελοντισμού, της συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών και της συνεργασίας φορέων,
• την ανάγκη ισορροπίας μεταξύ αυθεντικότητας, οικονομικής ανάπτυξης και βιωσιμότητας.

Η Ρόδος, ως τόπος με παγκόσμια πολιτιστική αναγνωρισιμότητα και παράλληλα ως ένας από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς της χώρας, αποτελεί ιδανικό πεδίο διαλόγου για τα παραπάνω ζητήματα.

Στόχοι της Συνάντησης

Βασικός στόχος του Rhodes Pre-Forum 2026 είναι η διαμόρφωση ενός κοινού πλαισίου θέσεων, προβληματισμών και προτάσεων των Πολιτιστικών Ομοσπονδιών της χώρας, το οποίο θα αποτυπωθεί στη «Διακήρυξη της Ρόδου».

Η Διακήρυξη της Ρόδου θα αποτελέσει:

• συλλογική πανελλαδική παρέμβαση των Ομοσπονδιών,
• τεκμηριωμένο κείμενο προτάσεων για την πολιτιστική πολιτική και την περιφερειακή ανάπτυξη,
• βάση συζήτησης και επίσημη παρουσίαση στο κεντρικό Forum της Αιγιαλείας,
• εργαλείο διαλόγου με την Πολιτεία, την Τοπική Αυτοδιοίκηση, τα Πανεπιστήμια και τους αναπτυξιακούς φορείς.

Προτεινόμενοι Θεματικοί Άξονες

Οι εργασίες του Pre-Forum προτείνεται να οργανωθούν σε θεματικές ενότητες και στρογγυλές τράπεζες ως εξής:

1. Πολιτιστική Κληρονομιά και Τουριστική Ανάπτυξη

• Ανάδειξη τοπικής πολιτιστικής ταυτότητας.
• Διαχείριση μνημείων και ιστορικών τόπων.
• Παραδείγματα περιοχών όπου ο πολιτισμός λειτούργησε ως μοχλός ανάπτυξης.
• Κίνδυνοι εμπορευματοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς.

2. Βιώσιμος και Εναλλακτικός Τουρισμός

• Πολιτιστικές διαδρομές.
• Θεματικός και εμπειρικός τουρισμός.
• Σύνδεση πολιτισμού με γαστρονομία, περιβάλλον και τοπική παραγωγή.
• Επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου μέσω πολιτιστικών δράσεων.

3. Πολιτιστικοί Σύλλογοι και Τοπικές Κοινωνίες

• Ο ρόλος των πολιτιστικών συλλόγων στη διατήρηση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.
• Εθελοντισμός και κοινωνική συνοχή.
• Συμμετοχή της νέας γενιάς στον πολιτισμό.
• Μεταφορά γνώσης και τοπικής μνήμης.

4. Προκλήσεις και Επιπτώσεις της Τουριστικής Ανάπτυξης

• Υπερτουρισμός και πίεση στις τοπικές κοινωνίες.
• Αλλοίωση πολιτιστικών χαρακτηριστικών.
• Ζητήματα αυθεντικότητας και πολιτιστικής ταυτότητας.
• Ισορροπία μεταξύ οικονομικής δραστηριότητας και ποιότητας ζωής.

5. Ψηφιακά Εργαλεία και Σύγχρονες Δυνατότητες

• Ψηφιακή προβολή πολιτιστικών δράσεων.
• Χρήση τεχνολογίας για την ανάδειξη πολιτιστικών διαδρομών.
• Ψηφιακά αρχεία και τεκμηρίωση.
• Νέες μορφές συμμετοχής και δικτύωσης.

6. Πολιτισμός, Εκπαίδευση και Νεολαία

• Συνεργασία πολιτιστικών φορέων με σχολεία και πανεπιστήμια.
• Εκπαιδευτικά προγράμματα τοπικής ιστορίας και παράδοσης.
• Νεανική δημιουργικότητα και σύγχρονη πολιτιστική έκφραση.

7. Συνεργασίες και Δικτύωση

• Συνεργασία Ομοσπονδιών και Περιφερειών.
• Διαπεριφερειακές πολιτιστικές συνέργειες.
• Κοινές δράσεις και ανταλλαγή καλών πρακτικών.
• Δημιουργία μόνιμου μηχανισμού επικοινωνίας και συνεργασίας μεταξύ Ομοσπονδιών.

Μορφή Εργασιών

Οι εργασίες του Rhodes Pre-Forum 2026 ευελπιστούμε να περιλαμβάνουν, αναλόγως των συμμετοχών και των εισηγήσεων:

• Κεντρικές εισηγήσεις
• Θεματικά πάνελ
• Στρογγυλές τράπεζες
• Παρουσιάσεις καλών πρακτικών από Ομοσπονδίες και Συλλόγους
• Παρεμβάσεις εκπροσώπων Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Πανεπιστημίων
• Πολιτιστικές παρουσιάσεις και εκθέσεις
• Επισκέψεις σε επιλεγμένους πολιτιστικούς και ιστορικούς χώρους της Ρόδου.

Οργανωτικές Οδηγίες Συμμετοχής

Για την καλύτερη οργάνωση των εργασιών, παρακαλούνται οι Ομοσπονδίες και οι φορείς που επιθυμούν να συμμετάσχουν να αποστείλουν (ή να συμπληρώσουν στα ήδη απεσταλμένα στοιχεία):

1. Δήλωση συμμετοχής του φορέα.
2. Στοιχεία εκπροσώπων και συνοδών.
3. Τίτλο και σύντομη περίληψη τυχόν εισήγησης ή παρουσίασης.
4. Αναφορά τεχνικών αναγκών παρουσίασης.
5. Ενδεχόμενο ενδιαφέρον συμμετοχής σε θεματική ενότητα ή στρογγυλή τράπεζα.

Προδιαγραφές Εισηγήσεων και Παρουσιάσεων

Προκειμένου να διασφαλιστεί η ποιότητα και η ομαλή ροή των εργασιών, προτείνονται οι παρακάτω βασικές προδιαγραφές:

• Οι εισηγήσεις να είναι τεκμηριωμένες και σαφώς συνδεδεμένες με τη θεματική του Forum.
• Προτείνεται διάρκεια ομιλιών 8–10 λεπτών ανά συμμετοχή, με δυνατότητα αναπροσαρμογής ανάλογα με τον αριθμό συμμετεχόντων.
• Οι παρουσιάσεις να εστιάζουν σε εφαρμόσιμες προτάσεις, εμπειρίες, καλές πρακτικές και πραγματικά δεδομένα.
• Οι παρουσιάσεις PowerPoint ή οπτικοακουστικού υλικού να αποσταλούν εγκαίρως στη γραμματεία της διοργάνωσης.
• Θα δοθεί προτεραιότητα σε παρεμβάσεις που ενισχύουν τον ουσιαστικό διάλογο και τη διαμόρφωση κοινών προτάσεων.

Επιστημονική και Θεσμική Υποστήριξη

Στόχος της διοργάνωσης είναι η ανάπτυξη ενός διαλόγου με ουσιαστικό επιστημονικό και κοινωνικό αποτύπωμα. Για τον λόγο αυτό, προγραμματίζεται η συμμετοχή:

• εκπροσώπων της ακαδημαϊκής κοινότητας,
• στελεχών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης,
• ειδικών σε θέματα πολιτιστικής διαχείρισης και βιώσιμου τουρισμού,
• επαγγελματιών του πολιτισμού και της δημιουργικής οικονομίας,
• εκπροσώπων φορέων πολιτισμού από όλη την Ελλάδα.

Θεματικές Προσεγγίσεις προς Διερεύνηση

Κατά τη διάρκεια του διαλόγου προτείνεται να τεθούν, μεταξύ άλλων, τα εξής ερωτήματα:

• Πώς μπορεί ο πολιτισμός να λειτουργήσει ως εργαλείο βιώσιμης ανάπτυξης και όχι ως προϊόν επιφανειακής κατανάλωσης;
• Πώς προστατεύεται η αυθεντικότητα των τοπικών παραδόσεων;
• Με ποιον τρόπο μπορούν οι πολιτιστικοί σύλλογοι να αποκτήσουν ουσιαστικό ρόλο στον σχεδιασμό πολιτιστικών πολιτικών;
• Πώς μπορούν οι πολιτιστικές δράσεις να συμβάλουν στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου;
• Ποια είναι τα όρια μεταξύ ανάπτυξης και αλλοίωσης της ταυτότητας ενός τόπου;
• Πώς ενισχύεται η συμμετοχή των νέων ανθρώπων;
• Ποιος μπορεί να είναι ο ρόλος των Περιφερειών και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη διαμόρφωση σταθερών πολιτιστικών συνεργασιών;

Παράλληλες Δράσεις

Στο πλαίσιο του Pre-Forum εξετάζεται η διοργάνωση:

• πολιτιστικών εκθέσεων,
• παρουσιάσεων τοπικών προϊόντων,
• παραδοσιακών και σύγχρονων καλλιτεχνικών δρωμένων,
• επισκέψεων πολιτιστικού ενδιαφέροντος,
• δράσεων νεολαίας και εθελοντισμού,
• δικτύωσης μεταξύ φορέων από διαφορετικές Περιφέρειες.

Κλείσιμο

Η Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Ρόδου θεωρεί ότι το Rhodes Pre-Forum 2026 μπορεί να αποτελέσει ένα ουσιαστικό βήμα διαλόγου, συνεργασίας και συλλογικής διαμόρφωσης προτάσεων για το μέλλον του πολιτισμού στις ελληνικές Περιφέρειες.

Σε μια εποχή κατά την οποία οι τοπικές κοινωνίες καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάπτυξη, την προστασία της ταυτότητάς τους και τις σύγχρονες προκλήσεις, η συνεργασία των πολιτιστικών φορέων αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Η Ρόδος δεν επιδιώκει απλώς να φιλοξενήσει μία ακόμη διοργάνωση. Επιδιώκει να δημιουργήσει έναν ουσιαστικό χώρο ανταλλαγής εμπειριών, τεκμηριωμένου διαλόγου και κοινής ευθύνης για τον πολιτισμό, την κοινωνία και τον τόπο.