Η συζήτηση για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας στη Ρόδο δεν πρέπει να περιορίζεται στο δίλημμα «ανεμογεννήτριες ή μαζούτ». Το πραγματικό ζήτημα είναι πολύ ευρύτερο και αφορά το μοντέλο ανάπτυξης που θέλουμε για το νησί τις επόμενες δεκαετίες, όπως επισημαίνει σε δελτίο τύπου ο Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος Ρόδου.
Η Ρόδος, όπως και πολλά νησιά της χώρας, έχει αναπτυχθεί επί χρόνια χωρίς έναν ολοκληρωμένο και εγκαίρως εφαρμοσμένο χωρικό σχεδιασμό. Το ίδιο πρόβλημα εμφανίζεται στην εκτός σχεδίου δόμηση, στη χωροθέτηση ξενοδοχειακών μονάδων, στις ΑΠΕ, στις οδικές υποδομές, στη διαχείριση του νερού και των αποβλήτων. Συχνά προηγείται η επένδυση και ακολουθεί η προσπάθεια να ενταχθεί θεσμικά, ενώ η σωστή σειρά θα έπρεπε να είναι η αντίστροφη: πρώτα να καθορίζεται η φέρουσα ικανότητα του τόπου, οι χρήσεις γης και οι απαιτούμενες υποδομές και στη συνέχεια να αδειοδοτούνται οι επιμέρους δραστηριότητες.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για ένα νησί όπως η Ρόδος, όπου ο διαθέσιμος χώρος, το νερό, το φυσικό τοπίο και οι υποδομές είναι πεπερασμένα. Δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε ξεχωριστά τον τουρισμό, την κατοικία, τις ΑΠΕ και τις υποδομές. Χρειάζεται ένας συνολικός σχεδιασμός που να απαντά με σαφήνεια πού επιτρέπεται να αναπτυχθεί κάθε δραστηριότητα, μέχρι ποιο όριο και με ποιες προϋποθέσεις.
Παράλληλα, η προγραμματισμένη ηλεκτρική διασύνδεση των Δωδεκανήσων με το ηπειρωτικό σύστημα αλλάζει ουσιαστικά την ενεργειακή πραγματικότητα της Ρόδου. Σήμερα το νησί λειτουργεί ως απομονωμένο ηλεκτρικό σύστημα και εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από θερμικές μονάδες που χρησιμοποιούν πετρελαϊκά καύσιμα. Με τη διασύνδεση, η Ρόδος θα μπορεί να εισάγει ενέργεια όταν υπάρχει έλλειμμα και να εξάγει πλεονάζουσα παραγωγή όταν υπάρχει μεγάλη παραγωγή από αιολικά ή φωτοβολταϊκά.
Η διασύνδεση, επομένως, δεν καταργεί την ανάγκη για ΑΠΕ. Αντίθετα, επιτρέπει πολύ μεγαλύτερη και αποτελεσματικότερη αξιοποίησή τους, επειδή το νησί παύει να είναι ενεργειακά απομονωμένο. Ο στόχος πρέπει να είναι η δραστική μείωση της καθημερινής εξάρτησης από την πετρελαϊκή ηλεκτροπαραγωγή, με ένα σύστημα που θα βασίζεται σε ΑΠΕ, αποθήκευση, εξοικονόμηση ενέργειας και διασύνδεση.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε έργο ΑΠΕ είναι σωστό σε οποιαδήποτε θέση. Μια ανεμογεννήτρια σε ευαίσθητο οικοσύστημα ή ένα μεγάλο φωτοβολταϊκό σε πολύτιμη γεωργική γη μπορεί να αποτελεί λανθασμένη χωροθέτηση. Το ίδιο ισχύει και για ένα ξενοδοχείο ή οποιαδήποτε άλλη μεγάλη επένδυση.
Για αυτό η σωστή θέση δεν είναι «ναι ή όχι στις ΑΠΕ», αλλά ναι στην ενεργειακή μετάβαση με σοβαρό χωρικό σχεδιασμό. Προτεραιότητα πρέπει να δίνεται στις στέγες, στα δημόσια και ιδιωτικά κτίρια, στα ξενοδοχεία, στα parking και στις ήδη επιβαρυμένες εκτάσεις, ενώ οι μεγάλες εγκαταστάσεις σε φυσικό χώρο πρέπει να χωροθετούνται μόνο εκεί όπου οι περιβαλλοντικές και τοπιακές επιπτώσεις είναι αποδεκτές.
Η Ρόδος χρειάζεται ένα ενιαίο σχέδιο που να συνδέει ενέργεια, τουρισμό, υποδομές, νερό, μεταφορές και προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Μόνο έτσι η ενεργειακή μετάβαση μπορεί να γίνει πραγματικά βιώσιμη και όχι μία ακόμη αποσπασματική παρέμβαση στον χώρο.